Roermond

Onze partners in Roermond zijn Wilbert Dekker en Math de Ponti van het sfeervolle, lommerrijke Kruiswegpark.


www.kruiswegpark.com

In Roermond spelen we de voorstelling op 26, 27, 28 augustus en 2, 3, 4 september.

Klik hier om naar de kaartverkoop te gaan.

Het verhaal van Roermond

Als het gaat om de heksenvervolgingen durf je aan het verhaal van Roermond bijna niet te beginnen. Maar het moet verteld. Het moeilijke  is het enorme aantal slachtoffers die de heksenvervolging in en om Roermond heeft geëist. In 1522 en 1525 werden er al personen van hekserij beschuldigd en veroordeeld, maar veel later, in de jaren 1613 en 1614, werden hier maar liefst 64 van hekserij beschuldigde personen verbrand.

Voor 1600 waren het zware tijden in de Zuidelijke Nederlanden. Het had jarenlang héél veel geregend, er waren overstromingen, het was oorlog tussen de Staatsen en de Spanjaarden, de gewassen rotten weg en de prijzen waren hoog. In die tijd geloofde nog bijna iedereen in heksen, hekserij en toverij als oorzaak voor alle ellende, voor zowat alles wat er mis kan gaan voor mens en samenleving.  Dus klaagde de bevolking bij het gerecht als ze dachten dat zijzelf of iemand uit hun familie, hun vee, de melk of de gewassen ‘behekst’ waren en daar werd dan iemand van beschuldigd. Die beschuldigde kon het ‘onheil’ herstellen door zegening van de ‘betoverde zaken’, of, op zijn/haar beurt een proces aangaan tegen de aanklagers wegens smaad. Als de aanklacht bleef bestaan, volgde er een proces waarbij de aanklagers met bewijs moesten komen en de schade moesten aantonen met behulp van getuigen. De tortuur (ondervraging met martelingen) werd toegepast als de schuld al wel als bewezen werd gezien maar de beschuldigde nog niet bekend had. Die moest de toverij (maleficiën) namelijk wel bekennen en ook haar of zijn verbond met de duivel.

Hekserij was een groot maatschappelijk probleem! Zowel voor de kerk als voor de Staat was hekserij het ernstigste misdrijf dat er bestond, dus mochten de beschuldigden niet blijven rondlopen en doorgaan met hun duivelse praktijken. De Zuidelijke Nederlanden waren contrareformatorisch (dus opnieuw katholiek) en heel streng en recht in hun leer. Priesters moesten ijverig zijn, gehoorzaam en celibatair. Nonnen mochten hun klooster niet uit. Protestantse boeken waren ketters en werden verbrand. En voor de gewone mensen gold: overspel en ongehuwd samenleven waren streng verboden.

Na 1609, tijdens het Twaalfjarige Bestand, werd het rustiger in deze streken. De armoede was natuurlijk niet direct weggewerkt maar er was nu tenminste rust om het probleem van de hekserij ècht aan te pakken: wereldse en kerkelijke overheden gingen zélf op onderzoek uit. Dat heeft geleid tot de grote reeks heksenprocessen en veroordelingen in 1613 en 1614.

De vermeende heksen werden beschuldigd van een verbond met de duivel en tijdens de verhoren, de ‘scherpe examinatie’, werden ze gedwongen om namen te noemen van andere heksen die aan de heksensabbat hadden deelgenomen. Hoe je tot bekentenissen kon komen, stond allemaal beschreven in De ‘Heksenhamer’, de ‘Malleus Maleficarum’, hèt handboek dat gebruikt werd door de rechtbank. Dit boek, in 1487 geschreven door 'Institorius' Heinrich Krämer, was gebaseerd op de geschriften van paters dominicanen, en was bestemd voor de Inquisitie. In dit verschrikkelijke handboek wordt de heksenwaan aangevuld met extreme vrouwenhaat. 90% van de slachtoffers van de heksenvervolgingen van 1613 en 1614 waren vrouwen!

 

Op ‘hekserij’ stond, zoals gezegd, de doodstraf. Bovendien werden de bezittingen van de veroordeelden over het algemeen in beslag genomen, waardoor overgebleven familieleden berooid achterbleven.

Na het najaar van 1614 kwamen er geen nieuwe processen meer, maar de sfeer van angst en de nasleep van deze zware geschiedenis heeft nog lang voortgeduurd. In Roermond vonden de terechtstellingen plaats op het hoogste punt van de Galgenberg, daar waar nu de Kepelse Meule staat met vlakbij, aan de weg een klein monumentje ter herinnering aan de heksenverbrandingen. Er staan een aantal namen op (niet allemaal juist geschreven). Theatermakers Achterhoek speelt ‘De Heks van Almen’ in het nabij gelegen Kruiswegpark en in de Synergieschool die op de Galgenberg ligt.

 

De voorstelling is gemaakt als een vorm van eerherstel voor de onschuldig veroordeelden.

Hieronder volgt de lijst met namen van terechtgestelden zoals wij die hebben kunnen vinden.

 

Eva Wennemekers van Kempen

en haar dochter Grijetgen

Merrie Duyven

Truij van Kirckhoven

Mett van Asenraed

Trincken Melers alias Giesen

Trincken Jegers

Syken Daggen

Elberte Opthen Thoren van Melick

Geert van Melick

Trijnken Wulms

Hendrik Bijns van Melick- de Kuiper

Merrie Danen

Trijnken Pijpers-Essers opten Schuitenberg

Jan Reijnen van Melick

Trincken Passers

Greet IngenWaterschey van Melick

Peedtgen Holtsnijders van Swalmen

Naele van Kercken-Mussen

Stijkcken van Ass

Stijn van Kessel

Gredtgen Holtsagers

Trijn Vuylmans

Trijnken van Momffort

Leonard Esschers van Ophoven

Trincken Puijs van St JansCluijss

en haar dochter Merrijken van Monffert

Trijn Gulickers van Herkenbosch

Trijncken Kan van Melick

Ien Linssen Aben van Swalmen

Neel, de vrouw van Corst van Oil

Meester Hans Lodewich

Jen Bessemeker van Neer

Trincken Schans-Thysens

Peter Paes

AlithLeemkuyl- Ruyters

Gritgen Vretgens

en haar dochter Beel Vretgens

Merriken Celissen

Jennicken Potten alias Neelen

Mericken Brunen

Grieth Ploenis

Alheidt Werners alias Schaecks

Merie Werners alias Schaecks

De vrouw van Joris Peterssen van Assenraad in de Steeg

Grietgen Ceelskens

Guel Toets

Alheidt Ingen Hulss

Classchen Lambrichts

Nees Pitswinckell

Enken Rutthen

Jen Haspels

en haar dochter Hill

Naelcken van Helden-Coenckens

Tryn van Vierssen alias van Eyck

Itgen van Kerckhoven alias op de Camp-Wahen van Neer

Quiss van Assenraedt,

mogelijk ook zijn vrouw

en zijn dochter

Catharina Bernarts

galgenberg roermond_edited.jpg

Bezoek ook:

Online

De voorstellingen vinden bij mooi weer plaats in het Kruiswegpark. Math de Ponti en Carl Lücker geven in een programma van BinnensteBuiten van de KRO/NCRV een inkijk in dit park.

https://binnenstebuiten.kro-ncrv.nl/buitenleven/video/kruiswegpark-roermond

 

Math de Ponti heeft samen met Chris Trines een uitzending in het Roermondse dialect gemaakt over het Kruiswegpark. Geschiedenis en natuur van het Kruiswegpark worden door Math toegelicht.

www.ponti.nl

 

 

Wandeling met gids door de wijk van de galgenberg

De galgenberg ligt in de wijk ‘Kapel in ’t Zand’ dat al bestaat sinds 1410. Het is een wijk met een boeiende historie.

 

Wilbert Dekker en Leon Gilissen verzorgen rondleidingen langs de historische plekken van de wijk Kapel in ’t Zand in Roermond.

Rondleidingen vinden plaats op:

Zaterdag 3 april, 7 mei, 12 juni, 13 augustus, 27 augustus en 3 september om 11 uur (±2 uur)

 

Aanmelden: w.dekker1@home.nl

 

De Galgenberg

Bij slecht weer zijn de voorstellingen in de Synergieschool, die op de galgenberg ligt.

Van 1235 tot 1795 vormde de voet van deze berg de grens met het graafschap, later hertogdom Gulik. Die grens heet nu de Scheidingsweg. Aan de noordkant ligt een vroegere Maasmeander door de Maas 10.000 jaar geleden gevormd. Aan de zuidkant ligt het Roerdal. De ‘berg’ hoorde bij Roermond, hoofdstad van Oppergelre en onderdeel van het hertogdom Gelre. Daarom werden al voor 1410 op deze plek mensen opgehangen. Op die manier zagen reizigers die naar Roermond kwamen, dat de straffen in Roermond in het hertogdom Gelre zwaar konden zijn. Op de Galgenberg werden in 1613/ 1614 vele van hekserij verdachte vrouwen en ook mannen terechtgesteld. Volgens de laatste onderzoeken zeker 73 personen. In 1882 werd op de Galgenberg een molen gebouwd. Deze werkte tot 1985, eerst op windkracht, later op stoom en tenslotte op elektriciteit. Deze molen is nu een monument.

 

Het Kruiswegpark

Website: https://www.kruiswegpark.com/

In 1920 werd het Kruiswegpark naast Kapel in ’t Zand en de galgenberg aangelegd. De plattegrond werd ontworpen door Pierre Cuypers.

 

Kapel in ’t Zand

In 1418 bouwde het stadsbestuur een kapel nabij de Galgenberg. Al in dezelfde eeuw ontstond een snelgroeiende verering van een houten Mariabeeld: Onze Lieve Vrouw in ‘t Zand. De Kapel in ’t Zand werd regelmatig vergroot en trok steeds meer bedevaartgangers. Vanwege de vele bedevaartgangers werd in 1730, de 13 m brede en meer dan één km lange Kapellerlaan aangelegd met een dubbele rij lindes. De Kapel in ’t Zand werd regelmatig vergroot en in 1862 uitgebreid met een klooster van de Redemptoristen. Aan het begin van deze laan staat museum het Cuypershuis uit 1853.

 

Het beroemde oude Kerkhof

Website: https://www.oudekerkhofroermond.nl/

In 1784 mocht op bevel van de Habsburgse keizer Jozef II vanuit Wenen via Brussel in Roermond niet meer in of om de kerk begraven worden. Dat mocht alleen nog op een algemene begraafplaats minstens 1 kilometer buiten de stad. Vandaar het Oude Kerkhof in 1785 zo ver buiten de stad. Hier is o.a. het graf met de handjes te zien. https://nl.wikipedia.org/wiki/Graf_met_de_handjes

Een beschrijving uit het Boek Natuurlijk Roermond van het Oude Kerkhof is te vinden via:

https://www.oudekerkhofroermond.nl/wp-content/uploads/2021/09/Het-oude-kerkhof.pdf

 

 

Rondleiding door de historische stad Roermond

Wilt u een rondleiding door de historische stad Roermond dan kan dat via de vvv van Roermond, de stad waar Pierre Cuypers is geboren en getogen. Er zijn verschillende mogelijkheden. Zie website:

https://www.weareroermond.com/stadswandeling-roermond/

oude molen en synergieschool op de galgenberg.JPG